Na południu Izraela, w sercu pustyni Negew, archeolodzy dokonali odkrycia, które rzuca nowe światło na życie pielgrzymów sprzed ponad tysiąca lat. Na terenie Parku Narodowego Nitzana odsłonięto imponujące pozostałości kościoła sprzed około 1400 lat, wyróżniającego się bogato zdobionymi, kolorowymi mozaikami.
Kluczowy przystanek na szlaku pielgrzymów
W okresie bizantyjskim Nitzana (znana również jako Nessana) była ważnym punktem na trasie pielgrzymek prowadzących z Ziemi Świętej do Klasztoru św. Katarzyny. Choć sama miejscowość nie posiadała szczególnych relikwii ani miejsc kultu, jej znaczenie wynikało z położenia — była ostatnim większym przystankiem przed trudną przeprawą przez pustynię.
Jak podkreśla archeolog Yana Tchekhanovets z Uniwersytetu Ben-Guriona, Nitzana pełniła rolę swoistego centrum logistycznego dla pielgrzymów. To właśnie ich obecność tłumaczy niezwykłą liczbę świątyń — odkryty kościół jest już szóstym znalezionym na tym stanowisku, mimo że osada liczyła zaledwie około 2000 mieszkańców.
Najpiękniejszy z odkrytych kościołów
Nowo odkryta świątynia wyróżnia się na tle pozostałych. Jest jedyną, której podłogi zdobią barwne mozaiki z misternymi wzorami geometrycznymi i roślinnymi — inne kościoły posiadały jedynie proste posadzki kamienne.
Wyjątkowe jest również precyzyjne datowanie budowli. Dzięki zachowanej inskrypcji wiadomo, że kościół ukończono w 601 roku n.e. Fundatorem był Sergiusz, który przybył do Nitzany wraz z rodziną z miasta Emesa (dzisiejszy Homs w Syrii).
Śladami dawnych odkrywców
Co ciekawe, lokalizacja kościoła nie była całkowitą niespodzianką. Już sto lat temu miejsce to zostało zauważone przez brytyjskich badaczy, w tym legendarnego T. E. Lawrence oraz Leonard Woolley. W czasie swoich badań natrafili oni na ruiny starożytnej świątyni, częściowo zniszczonej przez działania osmańskie.
Dzięki pozostawionym przez nich planom oraz wykorzystaniu nowoczesnych technologii GIS współczesnym archeologom udało się ponownie zlokalizować i przebadać to miejsce.
Życie i upadek pustynnej osady
Dotychczasowe wykopaliska w Nitzanie ujawniły także hostel dla pielgrzymów z łaźniami oraz liczne graffiti pozostawione przez podróżnych z odległych regionów, takich jak Gruzja czy Armenia. Świadczy to o międzynarodowym charakterze tego miejsca.
Po podboju islamskim w 638 roku pielgrzymki chrześcijańskie nadal się odbywały, jednak około VIII wieku ich liczba zaczęła gwałtownie spadać. W rezultacie osada stopniowo się wyludniała i została ostatecznie opuszczona na początku IX wieku.
Co dalej?
Archeolodzy planują powrócić do Nitzany w przyszłym roku, aby kontynuować badania. Szczególną uwagę zwracają na przyległe do kościoła pomieszczenia, również ozdobione mozaikami. Naukowcy próbują ustalić, czy były one częścią klasztoru, czy może pełniły funkcję kolejnego schronienia dla pielgrzymów.
Odkrycie z Nitzany to nie tylko kolejny fragment historii regionu, ale także fascynujący wgląd w życie ludzi, którzy przed wiekami przemierzali pustynne szlaki w poszukiwaniu duchowego doświadczenia.
Karolina Maoz, 17.03.2026r.
Źródło: www.timesofisrael.com